Διπλό κέρδος των υπερπλούσιων από την κλιματική κρίση καταγράφει μελέτη της Oxfam

Οι πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο δεν κερδίζουν μόνο από τις ρυπογόνες αιτίες της κλιματικής κατάρρευσης. Σύμφωνα με μελέτη της Oxfam, αξιοποιούν ολοένα περισσότερο και τις καταστροφικές συνέπειές της.

Το πλουσιότερο 0,1% του πλανήτη, μια ομάδα 8 εκατομμυρίων ανθρώπων, ευθύνεται για περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από όσες αντιστοιχούν συνολικά στα φτωχότερα 3,5 δισεκατομμύρια άτομα.

Ο διεθνής οργανισμός για την ισότητα διαπίστωσε ότι το πλουσιότερο 0,1% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει επενδύσει σημαντικά στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών, στην αποκατάσταση και στην ανασυγκρότηση. Η αγορά αυτή προβλέπεται να μεγαλώσει από 70 δισ. δολάρια σε 92 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2029.

Έτσι, κατά την ΜΚΟ, οι πλουσιότεροι και ισχυρότεροι άνθρωποι του πλανήτη εξασφαλίζουν «διπλό κέρδος» από την κλιματική κρίση. Το πιο ανησυχητικό, προσθέτει, είναι ότι αποκτούν κίνητρο να καθυστερούν ή να παρεμποδίζουν μέτρα για την επίλυση του προβλήματος.

Η εξέλιξη βαθαίνει και την παγκόσμια ανισότητα. Όσοι φέρουν τη μικρότερη ευθύνη για την υπερθέρμανση του πλανήτη καταλήγουν να πληρώνουν για λογαριασμό εκείνων που έχουν τη μεγαλύτερη, είτε με υψηλότερες τιμές τροφίμων, είτε με επισκευές σε κατοικίες που έπαθαν ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα, είτε με μετεγκατάσταση σε άλλες περιοχές.

Η Τζιν ΜακΛιν, επικεφαλής του τμήματος άσκησης επιρροής της Oxfam, κατηγόρησε τους δισεκατομμυριούχους ότι βγάζουν κέρδος από το χάος. Οι υπερπλούσιοι, δήλωσε, ωφελούνται και από τις δύο πλευρές της κρίσης: συνεχίζουν να επενδύουν σε ρυπογόνες βιομηχανίες και παράλληλα τοποθετούν κεφάλαια στην ακμάζουσα «οικονομία της προσαρμογής», όπου υπηρεσίες ανάκαμψης και ανοικοδόμησης πωλούνται ξανά σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται.

Οι πληθυσμοί με τη μικρότερη συμβολή στην κλιματική κρίση δέχονται τις βαρύτερες συνέπειές της, πρόσθεσε, ενώ όσοι την προκάλεσαν διαθέτουν τα καλύτερα μέσα για να προστατευτούν.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ίδια ομάδα των 8 εκατομμυρίων, δηλαδή το πλουσιότερο 0,1% του πλανήτη, ευθύνεται για περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα απ’ ό,τι τα φτωχότερα 3,5 δισεκατομμύρια άτομα αθροιστικά. Ως αποτέλεσμα, η συμβολή της στα φαινόμενα ακραίας ζέστης φέρεται να είναι 125 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του μέσου ανθρώπου.

Εν μέρει αυτό συνδέεται με τον τρόπο ζωής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ιδιωτικά αεροσκάφη σε όλον τον κόσμο: μέσα σε δύο δευτερόλεπτα εκπέμπουν περισσότερο CO₂ από όσο εκπέμπει το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού σε ένα ολόκληρο έτος. Η ισχυρότερη όμως επίδραση της ομάδας προέρχεται από τις επενδύσεις της.

Ο δείκτης «καταστροφής και ανοικοδόμησης» της Oxfam

Ο νέος δείκτης «καταστροφής και ανοικοδόμησης» της Oxfam εντοπίζει 217 εταιρείες που είτε επιδεινώνουν την κλιματική κατάρρευση είτε δραστηριοποιούνται στην προσαρμογή σε αυτήν. Στον δεύτερο τομέα προσφέρονται συσκευές ψύξης, αντιπλημμυρικά φράγματα, πυροσβεστικός εξοπλισμός, μεταφορές, τρόφιμα, ασφάλειες και δάνεια.

Πέρυσι οι εταιρείες αυτές εμφάνισαν μέσο κέρδος 1,8 δισ. δολάρια ΗΠΑ και κατέβαλαν 1 δισ. δολάρια σε μερίσματα στους μετόχους. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, με δική τους ιδιότητα, και έξι μεγάλες εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες συμβουλεύουν εύπορους επενδυτές και έχουν κάνει σημαντικές επενδύσεις σε άλλα μέλη του δείκτη. Δύο από τις μεγαλύτερες, η BlackRock και η Vanguard, κατέχουν μετοχές στο 92% των εταιρειών του δείκτη, συνολικής αξίας άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, σύμφωνα με την Oxfam.

Η οργάνωση επισημαίνει επίσης ότι οι κρίσεις, είτε από ακραία καιρικά φαινόμενα είτε από πολέμους, τείνουν να ενισχύουν τα κέρδη των μεγάλων εταιρειών εμπορίας τροφίμων. Τις εταιρείες αυτές ελέγχουν δισεκατομμυριούχοι, ο πλούτος των οποίων έχει αυξηθεί κατά 120 δισ. δολάρια από το 2020. Όταν ξηρασία, πλημμύρες ή καταιγίδες πλήττουν τις καλλιέργειες, η άνοδος που ακολουθεί στις τιμές των τροφίμων ωφελεί δυσανάλογα τις μεγάλες εταιρείες και τους επενδυτές τους, σε βάρος των μικρών παραγωγών και των απλών καταναλωτών, αναφέρει η Oxfam.

Ως παράδειγμα η οργάνωση αναφέρει την απότομη άνοδο κατά 231% στις τιμές του κακάο έπειτα από ακραία καιρικά φαινόμενα στη Δυτική Αφρική το 2024. Οι ντόπιοι αγρότες, όπως σημειώνει, δεν είδαν κανένα από τα οφέλη της αύξησης.

Ανισότητες

Η ανισότητα αυτή έχει συνέπειες. Οι ετήσιες εκπομπές του πλουσιότερου 1% θα προκαλέσουν 1,9 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους λόγω της ζέστης, εκτιμά η Oxfam, με βάση τις προβλεπόμενες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, στην αγροτική παραγωγικότητα και στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Περισσότερα από τα τρία τέταρτα των θανάτων αυτών θα σημειωθούν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Οι χώρες αυτές ευθύνονται πολύ λιγότερο για την κρίση, αφού παράγουν μόνο το 8% των εκπομπών.

Οι πλούσιες χώρες και τα πλούσια άτομα προστατεύονται σε κάποιον βαθμό από την κλιματική κρίση, τουλάχιστον προς το παρόν. Είναι πιθανότερο να μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά στις υψηλότερες τιμές των τροφίμων, σε ανθεκτικά σπίτια, σε εκκένωση έκτακτης ανάγκης, σε ιδιωτική υγειονομική περίθαλψη και σε προσωπική ασφάλεια.

Έτσι γίνεται λιγότερο πιθανό να αξιοποιήσουν τη σημαντική δύναμη άσκησης πίεσης που διαθέτουν υπέρ της δράσης για το κλίμα. Μπορεί ακόμη και να τους ωθήσει να επιβραδύνουν ή να εμποδίσουν μειώσεις εκπομπών που θα μπορούσαν να θίξουν τον προσωπικό τους πλούτο, αναφέρει η Oxfam. Ορισμένοι, αντίθετα, χρησιμοποιούν τις καταστροφές για να προωθήσουν προγράμματα ιδιωτικοποίησης ή για να ενθαρρύνουν φτωχές χώρες να συνάψουν δάνεια.

Ο Άλεξ Μέιτλαντ, ένας από τους κύριους συντάκτες της μελέτης, δήλωσε ότι οι πλουσιότεροι άνθρωποι δεν δέχονται απλώς παθητικά την κλιματική κρίση. «Αυτό είναι σκόπιμο», είπε. Αν ληφθεί υπόψη η πολιτική τους επιρροή, πρόσθεσε, πρόκειται για αρκετά καταδικαστική απόδειξη ότι βρίσκονται σε θέση να ενορχηστρώνουν όσα συμβαίνουν.

Η Oxfam απαιτεί υψηλότερους φόρους για τους πλούσιους, τα ιδιωτικά αεροσκάφη, τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και για τις εταιρείες που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Καλεί την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να βελτιώσει τις διεθνείς δεσμεύσεις χρηματοδότησης για το κλίμα, στηρίζοντάς τις σε επιχορηγήσεις και όχι σε δάνεια, και να θέσει τέλος στην κερδοσκοπία από τις κλιματικές καταστροφές.

Η Nafkote Dabi, υπεύθυνη πολιτικής για την κλιματική αλλαγή στην Oxfam International, δήλωσε ότι το περίπλοκο στη συζήτηση για την κλιματική αλλαγή είναι πως όλοι θέλουν να πιστεύουν ότι πρόκειται για κοινό πρόβλημα, ενώ δεν είναι. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, είπε, είναι στην πραγματικότητα εύκολη: να ελεγχθούν οι πλουσιότεροι, να περιοριστεί η δύναμή τους, να περιοριστούν οι εκπομπές τους και να φορολογηθεί επίσης ο πλούτος τους.

Μείνετε σε επαφή μαζί μας:
Κάντε like κι ακολουθήστε τη σελίδα μας στο Facebook
Στο Twitter: Follow